HINDI pa man tumutunog ang orasan ni Ayesha ay bumangon na ito. Isa sa mga
aral na natutunan niya bilang estudyante ay ang maging maagap. At tulad nang
paborito niyang salawikain sa ingles...'Early bird, catches early worm!'
Mabuti na ang maging maaga kaysa mahuli. Ayon sa kanyang naging guro sa
elementarya, dito raw masusukat ang pagiging masikap at masipag ng mag-aaral na
may pangarap sa buhay.
Marami siyang pangarap. At ilang dipa na lang ay tutuntong na siya sa
panibagong baytang ng hagdan na magdadala sa kanya sa tuktok ng tagumpay.
Napangiti si Ayesha habang iniisip ang nalalapit na graduation. Hindi pa
niya nasasabi sa kanyang mga magulang na isa siya sa pinagpipilian para sa
unang puwesto.
"Ate?!" Nagitla ito nang mabungaran pagbukas ng banyo ang nakatatandang
kapatid na nakaupo sa harap ng toilet bowl at pawisan mula sa sunud-sunod na
pagsusuka, "Anong nangyayari sa'yo?"
"Ssshhh!" saway ni Aiza na pinunasan muna ang bibig. "Huwag
kang maingay, baka marinig ka nina Mama at Papa!"
"Amoy alak ka na naman."
"Gatas lang ang ininom ko, promise!" sabay nakangising itinaas
nito ang kaliwang kamay habang namumungay ang mga mata.
"Kakauwi mo lang ba?"
"Traffic!" papilosopo nitong tugon. Tumayo ito at pagiwang-giwang
na lumabas ng banyo, "Matutulog muna 'ko."
"Hindi ka papasok?"
"Birthday ng principal namin kaya buong araw na sarado ngayon ang
eskuwelahan. Doon yata magpa-party."
"Ate, kailangan mong puma-"
Agad na pinutol ni Aiza ang iba pang sasabihin ng kapatid, "Sabihin mo
kina Mama at Papa na masama ang pakiramdam ko."
"Pero..."
"At ayokong magpaistorbo."
"Exam week ninyo ngayon, 'di ba?"
Napatigil sa paghakbang si Aiza at nilingon ang nakasunod na kapatid.
"Ssshhhh!" Inilagay nito ang isang daliri sa tapat ng labi,
"Secret lang natin 'yun!"
"Ate, may problema ka ba?"
"Marami. At kailangan ko nang matulog. Baka sakaling paggising ko,
wala na. Good night...good morning na pala!"
Napailing si Ayesha na sinundan na lamang ng tingin ang kapatid. Pinabayaan
na nito ang pag-aaral mula nang lokohin ito ng unang nobyo.
Tatlong taon ang pagitan ng edad nila nang kanyang Ate Aiza. Dapat ay
nakapagtapos na ito sa kursong IT kung hindi lang nalulon sa barkada at
lakwatsa.
Sa bagong henerasyon nila, karamihan sa kabataan ay nasisira ang
kinabukasan dahil sa pag-ibig. Ayaw niyang matulad sa mga ito kaya nga
nagsisikap siya upang hindi masayang ang sakripisyo at hirap ng kanyang mga
magulang.
"ANO 'yan?"
"Bulaklak."
"Hindi ako bulag. Bakit mo ako binibigyan n'yan? May okasyon ba?"
"Gusto kitang ligawan."
Napaangat ng mukha si Ayesha mula sa pagsusulat at pinukol nang tingin ang
kaklase. "Liligawan mo ako?"
"Break na kami ni Guia."
"Kung hindi ako nagkakamali, noong nakaraang linggo lang kayo
naghiwalay."
"May nobyo na siya ngayon."
"Kaya gusto mo ring gumaya?"
"Para patas lang kami."
"Tigilan mo nga ako," ibinalik nito ang atensyon sa pag-aaral.
"Iba na lang ang ligawan mo dahil wala pa sa bokabularyo ko ang
pagnonobyo."
"Sige na, pumayag ka na."
"Huwag ka ngang makulit!" singhal nito. "Hindi ako puwedeng
liwagan lalo na ang magkaroon nang nobyo dahil unang-una, nag-aaral pa tayo.
Pangalawa, pareho lang tayong kinse. At pangatlo..." sabay duro ng daliri
sa kaharap, "hindi ikaw ang tipo kong lalake!"
"Ang choosy naman!"
"Umalis ka na nga! Iniistorbo mo lang ako!"
Hindi pinansin ni Ayesha ang padabog na pagtayo nang kaklase at pagtalikod
nito. Wala siyang panahon dito dahil kinukulang pa nga ang oras niya sa
pag-aaral.
Nalalapit na ang huling periodical exam nila. Kapag nakakuha siya ng mataas
na marka, makukuha rin niya ang pagiging Valedictorian sa taong iyon.
"Puwede ba akong makiupo?"
Muling napahinto sa pinagkakaabalahan ang dalagita at napatingin sa pag-upo
ng matalik na kaibigan. "Malayo pa naman ang Biernes Santo, bakit ganyan
na ang mukha mo?"
Nagpakawala muna nang malalim na buntong-hininga si Sheena bago nagsalita,
"Hindi na ako makakapasok sa kolehiyo."
"Ha? Bakit?"
"Hindi daw kakayanin nina Nanay at Tatay ang mga gastusin kahit
makakuha pa ako ng scholarship."
Hindi nakaimik si Ayesha dahil batid niya ang estado nang pamumuhay ng
kaibigan. Panganay ito sa walong magkakapatid at pagsasaka lamang ang trabaho
ng ama habang namamasukan bilang katulong sa Maynila ang ina nito.
"Mag-ipon ka muna. Marami namang trabaho na puwedeng pasukan kahit
high school graduate lang."
Marahang napailing si Sheena. "Kukunin ako ni Nanay pagkatapos ng
graduation dahil kailangan daw nang isang kasambahay sa pinapasukan niya."
Sandaling namagitan ang katahimikan sa dalawa. Ramdam ni Ayesha ang lungkot
ng kaibigan dahil alam niyang pangarap nito ang makatuntong ng kolehiyo.
"Saan ka nga pala mag-aaral?"
"Hindi ko pa nasasabi kina Mama at Papa na gusto kong kumuha ng
Medisina sa Ateneo."
"Mabuti ka pa," nakaramdam ito ng inggit.
"May naisip ako!" Kinuha ni Ayesha sa bag ang isang maliit na
kuwaderno, "Ililista kita."
"Ano 'yan?"
"Listahan ng mga pangarap ko."
"Huh? Patingin nga."
Inabot ni Ayesha ang hawak sa kaibigan.
"Ayesha's List of Dreams," panimulang basa ni Sheena sa bungad na
pahina. "Akala ko, utang lang sa tindahan ang may listahan." Binuklat
nito ang kasunod at binasa, "Makuha ang pinakamalaking medalya para ialay
sa pamilya."
"Masaya ka naman kung ako ang magiging Valedictorian, 'di ba?"
"Oo naman."
"At magiging masaya rin ako kung ikaw ang mapipili."
Apat silang maglalaban-laban sa unang puwesto. At malalaman nila ito
pagkatapos nang huling pagsusulit.
"Maipatayo nang malaking bahay sina Mama at Papa," pagpapatuloy
ni Sheena. "Maihanap nang matinong lalake si Ate Aiza na magmamahal dito
ng totoo at hindi ito sasaktan o paiiyakin. Magkaroon nang sariling
pampublikong ospital para sa mga mahihirap. Medical Mission sa loob at labas ng
bansa. Ang dami naman nito?"
"Akin na at may idadagdag ako," sabay kuha sa kuwaderno at nagsulat
dito.
"Makapagtapos ng kolehiyo ang nag-iisa kong bff sa kursong Mass
Communication major in Broadcasting para sa ambisyon niyang higitan ang
katanyagan nina Noli de Castro at Mel Tiangco."
Napangiti si Sheena.
"Hay'an! Nakalista ka na sa mga pangarap ko," ipinakita pa nito
sa kaibigan ang isinulat kahit sinabayan niya ito nang pagbigkas.
"Salamat. Baka naman kapag nagkalayo tayo at magtagumpay ka na,
makalimutan mo 'ko?"
Tumayo si Ayesha. Naupo ito sa tabi ng kaibigan at umakbay dito. "Ang
tunay na magkaibigan, kahit gaano man kalayo o katagal ang kanilang
paghihiwalay, hindi sila nakakalimot sa isa't isa." Itinaas nito ang
hinliliit na daliri, "Bestfriend?"
"Bestfriend!" sabay angkla ng sarili nitong hinlilit sa kaibigan.
"Forever!"
"And ever!"
HINDI pa man tuluyang nakakahinto ang sinasakyang tricycle ni Ayesha nang
mabilis itong bumaba.
"Uy! Bayad mo!"
Binalikan ng dalagita ang sumigaw na drayber at inabot dito ang buong
sampung piso na nakalimutan na niya dahil sa nakitang eksena sa loob ng
kanilang bakuran.
Hindi na nito hinintay pa ang sukli. Patakbo na itong pumasok kung saan ay
inabutan niyang isa-isang pinupulot ng kanyang Ate Aiza ang mga damit na
itinapon nang nanggagalaiting ama.
"Ayoko ng makita ang pagmumukha mo dito sa pamamahay ko! Layas!"
"Pa? Ate? Anong nangyayari?"
"Inuna pa n'yan ang paglalandi kaysa pag-aaral!" duro ni Delfin
sa panganay na anak.
"Nabuntis lang, lumandi na? Hindi ba puwedeng nakalimot muna?"
"Aba't..."
Maagap na pinigilan ni Auring ang esposo, "Tama na!"
"Buntis ka, ate?"
"Kukunin kitang ninang, " nakakalokong ngiti nito sa tigalgal na
kapatid.
"LUMAYAS KA!" malakas na sigaw ng ginoo. Tuluyan nang nasagad ang
pasensiya nito dahil sa narinig na tila balewala lang sa anak ang kinakaharap
na sitwasyon.
"Papa..."
"Huwag mo siyang ipagtatanggol at pagtatakpan!" Inunahan na nito
ng banta ang bunsong anak, "Pasok!"
Tinapunan muna ng huling sulyap ni Ayesha ang kapatid bago ito sumunod sa
loob ng bahay.
Marahas namang isinara ni Delfin ang pinto at habol ang paghingang naupo
ito. "Walang kuwentang anak! Matapos mong igapang sa pag-aaral, sama ng
loob lang ang igaganti!"
Tahimik lang nagkatinginan sina Auring at Ayesha. Dama nila ang bigat sa
loob nang haligi ng tahanan na halos ginagawang araw ang gabi upang matustusan
ang edukasyon at pangangailangan ng pamilya.
"Hindi ko alam kung saan ako nagkulang. Ibinigay ko naman ang lahat.
Kahit napakatigas ng ulo niya, paulit-ulit ko siyang inuunawa."
Unang pagkakataon na nakita ni Ayesha na umiyak ang ama.
"Mahal ko kayo. Ayokong maranasan ninyo 'yung hirap na pinagdaanan ko
dahil wala akong diploma. Kaya nga nagsisikap ako para balang-araw, maganda at
maayos ang inyong magiging buhay."
Mula sa likod ng nakasarang pinto ay impit ang naging pagluha ni Aiza.
Magsisi man siya, huli na. Hindi na niya maibabalik pa ang mga panahon at
pagkakataong kanyang sinayang.
Masyado siyang nagpadala dahil sa kabiguan sa pag-ibig. Ngayon ay hindi
lang kinabukasan niya ang nawala kundi pati ang mga taong totoong nagmahal sa
kanya.
"ATE!"
Sandaling nagitla si Aiza sa presensiyang nabungaran sa labas nang
inuupahang apartment. "Anong ginagawa mo dito?"
Sa halip na sumagot ay mahigpit na niyakap ni Ayesha ang kapatid,
"Miss na kita. Miss na miss."
Mahigit isang buwan na rin ang lumipas nang palayasin si Aiza. At mula nang
araw na iyon ay hindi na ito nagparamdam pa sa pamilya.
"Paano mong nalaman kung saan ako nakatira?"
"Nagtanong-tanong ako. Kumusta ka na? Bakit pumayat ka?" puna
nito nang pasadahan ng tingin ang kaharap. "Tumataba dapat ang buntis, 'di
ba?"
"Umalis ka na," pag-iwas nito. "Baka magalit pa sa'yo si
Papa kapag nalaman niyang pinuntahan mo ako."
Maagap na iniharang ni Ayesha ang sarili sa pinto nang akto itong isasara.
"Ate, mag-usap muna tayo."
Tumalikod si Aiza. Hinayaan na lamang nitong pumasok at sumunod sa kanya
ang kapatid. "Wala akong maiaalok sa'yong pagkain. Tubig, gusto mo?"
"Ate, valedictorian ako."
"Hindi na 'ko magugulat." Kinuha nito ang pitsel at nagsalin ng
inumin sa baso, "Alam kong makukuha mo 'yan. Congrats!"
Nilapitan ni Ayesha ang kapatid at ginagap ang kamay nito. "Ate, gusto
ko sanang nandoon ka."
"Gustuhin ko man, hindi puwede." Hinila nito ang kamay at tinungo
ang lababo,
"Makakapagmartsa ka naman siguro kahit wala ako."
"Gusto kong kumpleto kayo. At isa ka sa mga taong naging inspirasyon
ko kaya ayokong mawala ka sa mahalagang araw na 'yun. Please, ate?"
Naputol ang pag-uusap ng magkapatid nang pumasok ang kinakasama ni Aiza na
hindi man lang bumati sa nadatnang bisita.
"Umuwi ka na."
"Sumama ka na lang sa akin, ate. Ako nang bahala kina Papa at
Mama."
"Sige na, alis na."
Parehong napapitlag ang dalawa nang umalingawngaw sa paligid ang ingay na
nilika ng tumilapon na kaldero.
"Lintik na bahay 'to! Maghapon ka na ngang nasa labas, madadatnan mo
pang wala man lang makain!"
"Bakit? May iniwan ka bang pambili?" asik ni Aiza.
"Punyeta ka..."
"Punyeta ka rin! Nasaan ang sinahod mo? Naubos na naman sa
sugal?"
"Natatalo ako dahil ikaw ang malas sa buhay ko!"
"Mas minalas ako mula nang sumama ako sa'yo!"
"Ate, halika na!"
Hindi pinansin ni Aiza ang pagsaway at paghila sa kanya ng kapatid. Gusto
niyang maglabas ng sama nang loob sa lalakeng ipinagpalit niya sa pamilyang
malaki ang isinakripisyo sa kanya. "Pasumpa-sumpa ka pa noon na
susungkitin mo ang buwan at bituin para sa akin, tapos ngayon kahit malunggay
hindi ka man lang makasungkit para may makain?"
"Bakit hindi ka magtrabaho nang hindi ka nagrereklamo?"
"Gago ka rin, 'no? Alam mong buntis ako!"
"At isa pa 'yan!" Dinuro nito ang tiyan ni Aiza, "Ipinapaako
mo ang batang hindi naman sa akin!"
"Demonyo ka..."
"Ate!" mahigpit na pinigilan ni Ayesha ang kapatid.
"Bitiwan mo ako!" pagpupumiglas nito. "Papatayin ko ang
hayop na 'yan!"
Nanlilisik ang mga matang dinampot ng binata ang kutsilyong nasa lababo,
"Kung ikaw kaya ang patayin ko?" sabay umang nito sa patalim.
"Sige!"
"Ate, umalis na tayo!"
Muling binalewala ni Aiza ang pakiusap ng kapatid, "Patayin mo ako!
Sige!" paghahamon nito na iniamba pa ang sarili nang makawala sa
pagkakahawak. "Sagad na sagad na ang pasensiya ko! Ikaw ang pinakamalaking
bangungot at pagkakamaling nangyari sa buhay ko!"
"Nagsisisi ka na? Balak mo nang makipaghiwalay? Wala akong pakialam!
Umalis ka, pero..." hinablot nito sa buhok si Ayesha, "iiwan mo
'to!"
"Ah!"
"Demonyo ka, bitiwan mo ang kapatid ko!"
Marahas na itinulak ng binata si Aiza dahilan upang bumagsak ito sa sahig.
"Ate!"
"Halika!" sabay hila ni Rico sa nahahawakang dalagita.
"Maglaro tayo ng Jack en Poy sa kuwarto!"
"Bitiwan mo 'ko!"
"Ugghhh!" Napadaing si Aiza habang nakasapo sa tiyan. Bigla itong
nakaramdam ng pag-ikot nang paningin, "Ahhhhh!"
Nanlaki ang mga mata ni Ayesha nang makita ang umaagas na dugo sa
magkabilang hita ng kapatid. "Ateeee!"
"Nagdadrama lang 'yan!"
"Bitiwan mo 'ko!"
"Huwag ka ngang maarte!"
"Ah!" Napangiwi ito nang dumiin ang kamay na nakasabunot sa
kanyang buhok, "Bitiwan mo 'ko!"
"Tumahimik ka!"
Nanlaban si Ayesha. Pilit nitong inaagaw ang patalim na nakatutok sa kanya.
Gusto sanang umawat ni Aiza, ngunit nawalan na ito ng lakas para tumayo.
"Tama na!"
Nagpatuloy ang pag-aagawan ng dalawa sa kutsilyo hanggang duguan bumagsak
si Ayesha.
"Shaaaaaaa!"
Nanginig ang nanghihinang katawan ni Aiza nang makita ang paghahabol nang
hininga ng kapatid na nakahawak sa ibabang dibdib. Pagapang at luhaan niya
itong tinungo.
"A-at...e..."
"Sha! Tulongggggg!"
"Masa...kit, ate!"
"Ssshhhh! Dadalhin ka namin sa ospital!"
Tinangkang tumakas ni Rico, ngunit naharang ito nang ilang kapitbahay na
kanina pa nakakarinig ng sigawan.
"Tulongggg!"
"A-a...te, kapag na...ma...t-tay ako...p-puwe...de..."
"Huwag ka na munang magsalita," itinakip nito ang dalawang kamay
sa sugat ng kapatid upang maampat dito ang pagdurugo. "Kaya mo 'yan!
Isipin mo na isang dipa ka na lang para sa una mong pangarap!"
Napangiti si Ayesha. "Ka...p-pag hin...di na ako nak-kahak...bang,
puwe...de mo b-bang tupa...rin ang m-mga panga...rap ko?"
Sumaklolo na ang ilan sa mga rumisponde. "Dalhin na natin siya sa
ospital!"
Naramdaman ni Aiza ang mahigpit na paghawak sa kanya ng kapatid na tila
ayaw humiwalay sa kanya.
"Manga...k-ko ka mu...na, ate!"
"Magkasama nating tutuparin ang mga pangarap mo, Sha. Sasamahan kita.
Pangako!"
Kasunod nang pagbitiw ni Aiza sa huling kataga ay ang pagbagsak ng kamay na
nakahawak sa kanyang braso.
"ANAK?"
Lumakas ang paghagulhol ni Aiza na nakaluhod sa harap ng puntod nang
namayapang kapatid dahil sa narinig na tinig mula sa likuran. Hindi ito
lumingon, bagkus ay ikinubli nito ang luhaang mukha sa mga palad.
Tatlong linggo rin siyang naratay sa ospital nang magkaroon ng mga
komplikasyon ang pagkaagas ng sanggol sa kanyang sinapupunan. Hindi na siya
nakapunta sa libing ni Ayesha. Hindi na niya ito nakita pa kahit sa huling
pagkakataon.
Nakakulong na si Rico, pero hindi hustisya ang magpapagaan sa kanyang
nararamdaman. Wala nang sakit na hihigit pa sa sabay na pagkawala ng anak at
kapatid na nalagutan nang hininga sa mismong mga bisig niya.
"Sana ako na lang! Puwede namang ako na lang!"
Sa halip na magsalita ay itinayo ni Delfin ang anak at mahigpit itong
niyakap. Tama nang nawalan siya ng isa, kasalanan din naman niya ang nangyari.
Hindi pagtanim ng galit ang papawi sa sugat na nilikha nang mga maling
desisyon.
"Sorry, Papa!"
Dumaan lang ang mag-asawa sa puntod ng bunsong anak para mag-alay ng
bulaklak at kandila bago tumungo sa paaralan kung saan ay dadalo sila nang
graduation ceremony. Hindi nila inaasahan na madadatnan dito ang kanilang
panganay na nanunuluyan ngayon sa bahay nang isang tiyahin matapos nitong
lumabas ng ospital. Marahil ang pagtatagpong ito ay daan na upang alisin ang
harang na pumapagitna sa kanila.
"Kung hinabaan ko pa sana ang pag-unawa ko, hindi hahantong sa ganito
ang lahat."
"Huwag na tayong magsisihan," wika ni Auring. Ibinaba nito ang
tangan na bulaklak sa ibabaw ng puting nitso at nagsindi dito ng kandila.
"Magiging masaya at tahimik lang si Ayesha kung makikita niyang
magkakasama tayo sa pagharap sa panibagong buhay. "
Taimtim na nagdasal ang pamilya. Kahit papaano ay gumaan ang bigat sa
kanilang dibdib. Nalagasan man sila nang mahal sa buhay, importante na may
natutunan silang aral dito.
"Umalis na tayo," pagyaya ni Delfin na sinipat ang suot na relo.
"Malapit nang magsimula ang programa, nakakahiya naman kung paghihintayin
natin sila."
Hindi humiwalay si Aiza sa ama. Nanatili itong nakayakap sa tagiliran nito
hanggang lisanin nila ang lugar.
"SA aking kapwa mag-aaral, pinagpipitagang mga guro, minamahal naming
punong-guro, at lahat nang narito...isang malungkot na araw sainyo!"
Sinundan ni Sheena nang bahagyang pagyukod ang pagbati. Pigil nito ang
emosyon maging ang luha na kanina pa nagbabanta sa kanyang mga mata. Hanggang
ngayon ay hindi pa rin siya makapaniwala na wala na ang matalik niyang
kaibigan.
"Marahil ay ito na yata ang kakaibang pagtatapos na wala ang taong
tumayo rin sana ngayon sainyong harapan at tumanggap ng mga parangal."
Karamihan nang naroon ay nadako ang tingin sa unahang upuan kung saan ay
bakante ito. At sa halip na isang nakangiting estudyante ay mga bulaklak ang
nakapalibot dito.
"Hindi lang matalik na kaibigan ang ginampanang papel sa akin ni
Ayesha kundi kapatid, karamay, tagapayo. Pinapalakas niya lagi ang loob ko sa
mga panahong nawawalan ako ng pag-asa dahil sa kahirapan. Nagsilbi siyang
inspirasyon sa akin upang magsikap at magsipag sa pag-aaral. Sabay kaming
nangarap at nangakong aabutin 'yun."
Ilang mag-aaral at guro na malapit sa pumanaw ang hindi napigilang lumuha.
"Ayon kay Ayesha ang edukasyon ay hindi lamang susi para sa magandang
kinabukasan. Marami ang nagtapos sa pag-aaral na hindi nagtagumpay sa buhay.
Education on her own definition is happiness."
Napuno ng malakas na palakpakan ang paligid. Hinintay muna ni Sheena na
tumahimik bago nito itinuloy ang pagsasalita.
"Sa bawat pagtatapos ay hindi lang kapwa ko mag-aaral ang masaya kundi
higit ang mga guro na matiyagang nagturo sa amin, punong-guro na walang sawang
gumabay, at magulang na nagsakripisyo." Hinubad nito ang sombrero ng toga
at itinapat sa dibdib. "I, Sheena May Arevalo, Salutatorian of this
thirty-first commencement will continue to aim for more happiness. At walang
kahirapan ang hahadlang sa akin upang maabot ang mga pangarap ko sa
buhay."
Muling sumigabo ang palakpak mula sa mga tao na tumayo pa sa kanilang
upuan.
"Sa araw na ito, lilisan tayo sa paaralang naging tahanan natin sa
loob nang apat na taon. Yet saying farewell to our dear Alma Mater will not put
an end sa pagkakaibigan at samahang nabuo dito. Let's inspired people and make
our school proud!"
Karamihan sa mga estudyante ay naghiyawan. Ang ilan ay naghagis pa nang
kani-kanilang sombrero sa ere habang pinili ng iba na kumaway sa kinaroroonan
ng mga magulang.
"To our teachers, headmaster, parents, friends, guests, thank you for
making our high school life more colorful and meaningful. Ayesha..."
Tumingin ito sa direksyon ng malaking tarpaulin kung saan ay narito ang
nakangiting larawan ng taong nagbigay inspirasyon sa kanya, "Maraming
salamat sa masasaya at magagandang alaala."
Sa pagkakataong iyon ay hindi na napigil ni Sheena ang pag-iyak.
"Mananatili kitang bestfriend, forever and ever!"
***W A K A S***
No comments:
Post a Comment